Bakteriler nedir?

Ancak mikroskopla görülebilen, tek hücreli, bitkisel özellikler gösteren, cinsiyetleri olmayan canlılardır. Başlıca üç kısma ayrılırlar: 1. Hastalık yapanlar, 2. Zararsız olup ölülerle geçinenler, 3. Faydalı bakteriler. Faydalı bakterilerin başlıca iki görevi vardır: a) Bitkilerin toprak ve havadan, hayvanlarla insanların da bitkilerden, havadan ve hayvanlardan yeme, içme, soluma ile alıp gövdelerine sindirdikleri maddeleri parçalar, eski haline sokarak toprağa geri verirler, b) Yeryüzündeki canlıların yaşayış şartlarını ve aralarındaki bağlantıları denkleştirirler.

bakteriler

Zararlı bakteriler, girdikleri organizma içinde normalin üzerinde üreyerek hastalıklara sebep olurlar. Bazıları da «toksin» adlı salgılarıyla dokuların çalışma sistemini bozarlar. Verem, kolera, difteri ve tifoya sebep olan mikroplar hep birer bakteridir. Bakteriler «flagella» denen tüycüklerini hareket ettirerek yer değiştirirler. Üreme kabiliyetleri çok yüksektir. Hücrenin bölünmesiyle ürerler. Sıcaktan çok, soğuğa dayanırlar. Soğukta kurutulan bakteriler uzun zaman yaşarlar. Genel olarak güneş ışığında ölürler.

Bazı bakteriler birbirlerinin üremelerine ve yaşamalarına engel olurlar. Antibiyotik ilaçlar bu özellikten yararlanarak hazırlanır. Mayalaşma, çok eskiden beri insanların dikkatini çeken bir olaydır. Mayalaşma yapan bakteriler çoktur. Besin maddelerinin hazırlanmasında mayalaşmadan yararlanılır. Tipik olarak birkaç mikrometre uzunluğunda olan bakterilerin çeşitli şekilleri vardır, kimi küresel, kimi spiral şekilli, kimi çubuksu olabilir. Bakteriler ortalama 0,5-2 µm boyutlarındadırlar. Bakteriler bütün hayatsal olayların gerçekleştiği en basit canlılardır. Hepsi mikroskobik ve tek hücrelidirler. Büyüklükleri normal ökaryotik hücrelerin mitokondrileri kadardır.

Bakteriler nerelerde bulunurlar?

Yeryüzündeki her ortamda bakteriler mevcuttur. Toprakta, deniz suyunda, okyanusun derinliklerinde, yer kabuğunda, deride, hayvanların bağırsaklarında, asitli sıcak su kaynaklarında, radyoaktif atıklarda büyüyebilen tipleri vardır. -90 santigrat derece buzullar içinde ve +80 santigrat derece kaplıcalarda yaşayabilen bakteri türleri de vardır.

Bakteriyoloji nedir?

Bakterilerini inceleyen, sınıflandıran, araştıran bilim dalının adı "Bakteriyoloji" dir. Bakteriyoloji, mikrobiyolojinin alt dalıdır.

Antoni Van Lövenhuk kimdir?

Deneysel olarak ilk defa 17. yüzyılda bakterileri gözleyebilen ve onların şekillerini açıklayan bilim adamıdır.

Yapılarına göre bakteriler

1. Çubuk şeklindeki bakteriler ( Basillus)

2. Yuvarlak şekilli bakteriler( Coccus)

3. Spiral şeklinde bakteriler ( Sprillum)

4. Virgül şeklinde bakteriler ( Vibrio)

Çubuk şeklindeki bakteriler (Basillus)

Difteri, tifo gibi bakterilerdir. Tek tek olabildikleri gibi uç uca eklenmişte olabilir.

Yuvarlak şekilli bakteriler (Coccus)

Ortalama 0.8-1.5 mikrometre (µm) boyutlarında yuvarlak şekilli bakterilerdir. Koklar ikili (diplokok), zincir şeklinde (streptokok) veya üzüm salkımı şeklinde (stafilokok) diziliş gösterebilirler.

Spiral şeklinde bakteriler ( Sprillum)

Burgu şeklindedirler. Kamçılıdırlar. Bir veya iki ucunda kamçı bulunabilir. Çoğu saprofittir. Diş kirinde yaşayan zararsız türleri vardır.

Virgül şeklinde bakteriler ( Vibrio)

Bir ucu virgül şeklinde kıvrılmış yapılarında kamçı bulunan bakterilerdir.

Oksijen İhtiyaçlarına Göre Bakteriler

1. Aerop bakteriler

2. Anaerop bakteriler

3. Fakültatif bakteriler

Aerop bakteriler

Oksijenli ortamda yaşayan bakterilerdir. Bitki ve hayvan gibi  oksijenli solunum yaparlar. Mitokondri olmadığından organik bileşiklerden sınırlı enerji elde ederler. Oksijenli solunum mezozom enzimleriyle gerçekleşir. Toprağın üst yüzeyinde, göl ve deniz yüzeyi veya üst yüzeye yakın bölgelerde, bir deney tüpünün üst yüzeyinde yaşarlar.

Anaerop bakteriler

Oksijensiz ortamda yaşayan bakterilerdir. Gerekli enerjiyi besinleri oksijensiz ( Enzimlerle) yakarak elde ederler. Sonuçta alkol, laktik ait ve asetik asit, gibi maddeler oluşur. Karbonhidrat metabolizmalarına fermantasyon ( Mayalanma), Protein ve aminoasit metabolizmasına pütrifikasyon "Çürüme" denir.  Oksijenli ortamda  yaşayamazlar. Sirke, turşu, peynir yapımında mayalanma bakterileri görevlidir.

Fakültatif bakteriler

Hem oksijenli, hem de oksijensiz ortamda yaşarlar. Geçici aerop ve geçici anaerop bakteri türleride vardır.

Beslenme şekillerine göre bakteriler

1. Heterotrof Bakteriler

2. Ototrof Bakteriler

Heterotrof bakteriler

Besinleri dışarıdan hazır olarak alan bakterilerdir.

Ototrof bakteriler

Yaşamları için gerekli olan besinleri kendileri sentezleyen bakterilerdir. İnorganik maddelerden organik maddeler sentezlenir.

Bakteri hücresini oluşturan etmenler

1. Çekirdek (Nükleus)

2. Sitoplazma

3. Hücre Zarı (Sitoplazmik Zar)

4. Hücre Duvarı

5. Kapsül

6. Kirpikler (Flageller):

7. Fimbria (Pilus):

8. Spor

Bakterilerin beslenmesi ve üremesi için gerekli maddeler

1. Su

2. Karbon Kaynağı

3. Azot Kaynağı

4. Mineraller

5. Hidrojen Verici ve Hidrojen Alıcı Maddeler

6. Gelişme Faktörleri ve Vitaminler

7. Oksijen

8. Karbondioksit

Bakterilerin üremesine etki eden çevre faktörleri

1. Isı

2. Hidrojen İyonları

3. Osmotik Basınç

4. Oksidasyon Redüksiyon Potansiyeli

Bakterilerde üreme çeşitleri

1. Eşeyli Üreme

2. Eşeysiz Üreme

Eşeyli üreme

İki bakteri yan yana gelir. Aralarında sitoplazmik köprü kurulur. Gen aktarımı olur. Buna konjugasyon denir. Sayıca artma olmaz. Çeşitlenme ( Varyasyon) sebebidir. Bakterilerde eşeyli üreme ile daha dayanıklı bakteri tipleri oluştururlar.

Eşeysiz üreme

Eşeysiz üreme ile çoğalırlar. Yaşadıkları ortamda yeterli besin, su, uygun sıcaklık, bulunursa her 20 dakikada bir bölünerek geometrik dizi şeklinde çoğalırlar. Fakat çok geçmeden ortamda su ve besin tükenir ve ortamda biriken alkol, asit ve çeşitli kimyasal maddeler bakterilerin üremesini sınırlar. Genetik çeşitlilik gözlenmez.

Spor nedir?

Spor bakterinin canlı ancak uykudaki şeklidir. Bazı bakteriler bulundukları ortamın şartları bozulduğunda spor yapabilme yeteneği kazanırlar. Bu olaya sporulasyon
denir. Bir bakteriden spor, bir spordan da bir bakteri meydana gelir. Spordan normal bakteri haline dönme işlemine germinasyon denir. Sporlar, bakteri içerisinde değişik yerleşim gösterebilirler. Spor yerleşim yeri ortada ise (santral), kenarda ise (terminal) ve kenara yakın ise (subterminal) spor olarak adlandırılır. Sporlu bakteriler dış çevre şartlarına dayanıklı olup genellikle dış ortamdan girerek tetanoz gibi bazı hastalıklara neden olurlar.

Sterilizasyon nedir?

Bir ortamdaki canlının  ve canlı sporların ortadan kalkmasıdır.

Pastörizasyon nedir?

Canlı bakteri ortadan kalkar. Sporları ise canlı kalır. Buna Pastörizasyon denir.